4 Bước dạy bé vẽ người đơn giản: Vẽ mẹ, cô giáo, bác sĩ, công chúa

Dạy bé vẽ người không cần anh chị phải biết vẽ đẹp. Chỉ cần biết bắt đầu từ đâu và hướng dẫn đúng cách, bé hoàn toàn có thể tự tay vẽ được người que, vẽ mẹ, vẽ cô giáo hay vẽ công chúa ngay từ buổi đầu tiên.

Tại sao vẽ người lại là chủ đề bé nào cũng nên thử?

Trong tất cả các chủ đề vẽ tranh, vẽ người là một trong những chủ đề đầu tiên bé tự chủ động muốn thử. Tôi hay hỏi các bé nhỏ “con muốn vẽ gì?” và câu trả lời phổ biến nhất không phải là ô tô hay con thú, mà là “con vẽ mẹ”, “con vẽ cô giáo”, “con vẽ gia đình mình”. Bé vẽ người vì bé đang cố nói điều gì đó về thế giới của mình, và đó đã là một lý do đủ lớn để bắt đầu.

Nhưng ngoài ý nghĩa cảm xúc đó, việc dạy bé vẽ người còn mang lại những lợi ích rất cụ thể mà anh chị có thể quan sát thấy ngay, không cần chờ đến lúc bé học chuyên nghiệp.

Bé học quan sát cơ thể người theo cách chủ động, không bị động

Khi bé ngồi vẽ một người, câu hỏi đầu tiên bé tự đặt ra trong đầu là “người gồm những phần nào?” Bé sẽ nhìn xuống tay mình, đếm ngón, chú ý đến khuỷu tay gập ở đâu, vai nằm ngang hay dốc xuống. Đây không phải kiến thức bé được dạy, đây là kiến thức bé tự tìm ra.

Tôi từng thấy một bé 5 tuổi dừng lại giữa chừng, đứng dậy soi vào gương để xem mắt mình nằm ở vị trí nào trên mặt trước khi vẽ tiếp. Không ai bảo bé làm vậy. Bé tự hiểu rằng cần quan sát trước khi vẽ.

Vẽ người buộc bé tư duy về tỉ lệ và bố cục theo cách rất trực quan

Khi bé vẽ xong và nhìn vào thấy “sao chân ngắn quá, người trông như đang bay”, bé tự nhận ra có gì đó chưa ổn và muốn sửa. Đây là quá trình tư duy không gian và điều chỉnh thị giác mà nhiều bài học toán hình học sau này sẽ cần đến. Khác với việc ngồi đo đạc, bé học điều này qua tay và mắt, và cái học đó thấm hơn rất nhiều.

Vẽ người rèn sự kiên nhẫn theo cách tự nguyện, không bị ép

Vẽ một người hoàn chỉnh không phải việc xong trong năm phút. Bé phải ngồi đủ lâu, phải quay lại sửa chỗ này, thêm chỗ kia, tô màu từng vùng cẩn thận. Nhưng vì bé đang vẽ điều mình muốn vẽ, không ai giao đề bài, không có điểm số, bé ngồi yên một cách tự nhiên mà không cần ai nhắc. Đó là sự tập trung chất lượng mà không phải hoạt động nào cũng tạo ra được.

Và điều quan trọng nhất, vẽ người là cách bé bày tỏ tình cảm theo ngôn ngữ của riêng mình

Bức tranh bé vẽ mẹ không bao giờ chỉ là một người phụ nữ đứng trên giấy. Bé vẽ mẹ với đôi tay dang rộng vì đó là hình ảnh mẹ hay ôm bé. Bé vẽ bố cao hơn tất cả mọi người vì với bé, bố là người lớn nhất. Bé vẽ cô giáo đứng cạnh bảng đen với nụ cười to vì bé thích cô.

Những chi tiết đó không ai dạy bé, bé tự chọn vì đó là cách bé nhìn người đó. Giữ lại những bức tranh như vậy, vài năm sau anh chị sẽ hiểu con mình hơn rất nhiều qua những tờ giấy tưởng như bình thường đó.

>>>> Xem thêm:
Năng Khiếu Vẽ Là Gì? Dấu Hiệu Nhận Biết, Cách Rèn Luyện & Định Hướng Nghề Nghiệp

Hướng dẫn dạy bé vẽ người đơn giản từng bước

Phần này là trọng tâm của bài. Lanh tôi chia hướng dẫn bé vẽ người thành 4 bước theo hướng từ tổng thể đến chi tiết, phù hợp với hầu hết các bé từ 4 tuổi trở lên khi mới bắt đầu dạy bé vẽ người đơn giản tại nhà.

Bước 1: Xác định tỉ lệ bằng hình khối đơn giản

Sai lầm phổ biến nhất khi dạy bé là để con vẽ thẳng vào chi tiết ngay từ đầu. Kết quả thường là đầu to bằng thân, tay dài tới gối, và bé nhìn vào rồi buồn vì “trông không giống người”. Cách đúng hơn là bắt đầu bằng hình khối.

Anh chị hướng dẫn bé vẽ một hình tròn cho đầu, một hình chữ nhật dài cho thân, hai thanh nhỏ hơn cho chân và hai đường ngắn hai bên thân cho tay. Chưa cần chi tiết gì, chỉ cần bé hiểu người có những phần nào và phần nào nằm ở đâu.

Một mẹo nhỏ về tỉ lệ mà anh chị có thể dùng để hướng dẫn con: chiều cao của đầu bằng khoảng một phần bảy đến một phần tám chiều cao toàn thân ở người lớn. Nhưng với bé nhỏ vẽ nhân vật trẻ em hay hoạt hình, đầu có thể to hơn, khoảng một phần tư đến một phần năm thân, trông sẽ dễ thương hơn. Đừng bắt bé nhớ số liệu, anh chị chỉ cần hỏi con: “Con thấy đầu mình to hay thân mình to hơn?” và để bé tự điều chỉnh theo mắt nhìn của mình.

Bước 2: Vẽ khuôn mặt

Sau khi có hình tròn làm đầu, bé bắt đầu thêm chi tiết mặt. Thứ tự hợp lý anh chị có thể hướng dẫn cho bé là vẽ mắt trước, rồi mũi, rồi miệng, rồi tai, cuối cùng là tóc từ dễ đến khó để bé làm quen.

Với bé nhỏ mới bắt đầu, mắt chỉ cần là hai chấm tròn hoặc hai vòng tròn nhỏ. Mũi có thể chỉ là một dấu chấm hoặc hai dấu chấm nhỏ. Miệng là đường cong đơn giản, cười hay mím môi tùy bé muốn diễn đạt cảm xúc gì cho nhân vật.

Một điều quan trọng mà nhiều anh chị bỏ qua: vị trí của mắt không phải ở trên cùng của mặt mà là khoảng giữa mặt. Bé hay vẽ mắt sát đỉnh đầu vì nhìn vào mặt người thật thường chú ý vào phần trên trước. Anh chị có thể dùng một đường kẻ nhẹ chia đôi hình tròn theo chiều ngang rồi nói “mắt mình vẽ ngay đường này nhé”, bé sẽ thấy mặt trông cân và đẹp hơn ngay.

Với tóc, đây là phần bé thường thích nhất vì được thỏa sức sáng tạo. Tóc ngắn, tóc dài, tóc xoăn, tóc buộc đuôi ngựa, tóc hai bím, tất cả đều được. Anh chị không nên can thiệp vào kiểu tóc của nhân vật, đó là cách bé đặt dấu ấn cá nhân vào tác phẩm.

Bước 3: Vẽ thân, tay, chân và trang phục

Từ hình chữ nhật phác thảo ở bước 1, bé bắt đầu bo tròn và thêm chi tiết để tạo thành thân người thực sự. Tay có thể vẽ từ vai xuống, bé không cần vẽ đủ năm ngón tay ngay từ đầu, ba ngón hay bốn ngón cũng hoàn toàn ổn.

Trang phục là phần làm bức tranh trở nên có câu chuyện. Nếu bé vẽ mẹ, bé sẽ nhớ mẹ hay mặc gì và cố vẽ lại. Nếu vẽ cô giáo, bé sẽ nghĩ đến áo dài hay đồng phục. Nếu vẽ bác sĩ, bé biết cần vẽ áo blouse trắng. Những chi tiết này cho thấy bé đang quan sát thế giới xung quanh rất kỹ.

Chân có thể vẽ thẳng hoặc đang bước đi. Với bé mới tập, chân thẳng đứng song song là dễ nhất. Khi bé đã quen hơn, anh chị có thể hướng dẫn con thử vẽ người đang chạy bằng cách dang hai chân ra hai phía và đưa tay về một phía, bức tranh sẽ trông sống động hơn hẳn.

Bước 4: Tô màu và hoàn thiện

Bé có thể tô màu da trước, rồi màu tóc, rồi màu trang phục. Không có thứ tự bắt buộc, nhưng tô từ phần lớn đến phần nhỏ thường giúp bé tránh bị nhòe màu sang chỗ chưa muốn tô.

Màu da thực tế không phải màu cam hay màu hồng đơn thuần. Anh chị có thể hướng dẫn bé pha màu nếu dùng màu nước, hoặc chọn màu hồng đào hay màu vàng nhạt trong hộp màu sáp. Nhưng nếu bé muốn vẽ nhân vật da xanh hay da tím vì thích, cứ để bé làm, đó là nhân vật của bé.

Khi tô xong, anh chị có thể gợi ý bé dùng bút đen hoặc bút chì đen để vẽ lại đường viền ngoài cho nét hơn. Bước này không bắt buộc nhưng làm tranh trông hoàn thiện và có chiều sâu hơn rất nhiều.

>>>> Xem thêm:
Dạy bé vẽ tranh phong cảnh: Hướng dẫn từng bước & gợi ý cho cha mẹ

Các chủ đề vẽ người bé thích và cách tiếp cận từng loại

Keyword phụ trong bài này trải dài từ vẽ mặt người đến vẽ công chúa, vẽ cô giáo, vẽ bác sĩ… Mỗi chủ đề có đặc điểm riêng và cách dạy cũng khác nhau một chút. Dưới đây là những chủ đề bé hay xin vẽ nhất và một vài lưu ý thực tế để buổi vẽ diễn ra suôn sẻ.

Dạy bé vẽ mặt người

Đây là điểm xuất phát tốt nhất cho bé mới bắt đầu vì chỉ cần tờ giấy trắng và bút chì là làm được ngay. Dạy bé vẽ mặt người nên bắt đầu từ hình tròn, sau đó thêm hai đường kẻ nhẹ chia mặt ra làm bốn phần bằng nhau, dùng các đường đó để xác định vị trí mắt, mũi, miệng.

Bé hay bị lỗi đặt mắt quá cao hoặc miệng quá sát cằm. Hai đường kẻ phụ giải quyết được vấn đề này mà không cần bé phải nhớ quy tắc phức tạp nào. Khi bé đã quen, không cần kẻ nữa, tay bé sẽ tự biết đặt ở đâu.

Chân dung có thể đi xa hơn chỉ là mặt chính diện. Khi bé đã vẽ được mặt nhìn thẳng, anh chị có thể gợi ý bé thử vẽ mặt nghiêng một chút, hoặc nhân vật đang ngẩng đầu lên, đang cúi xuống. Mỗi góc nhìn là một bài tập quan sát mới.

Dạy bé vẽ chân dung mẹ và vẽ mẹ

Bé vẽ mẹ thường rất tập trung vì có hình mẫu rõ ràng ngay trước mặt. Anh chị có thể ngồi im cho con nhìn và vẽ, hoặc lấy một tấm ảnh chân dung của mẹ ra để bé quan sát khi vẽ.

Điều làm bức tranh vẽ mẹ trở nên đặc biệt không phải là giống hay không giống mà là những chi tiết bé chọn thêm vào: mẹ hay cài bông tai gì, mẹ có nốt ruồi ở đâu, mẹ thường mặc màu gì. Những chi tiết này cho thấy bé quan sát người thân kỹ đến mức nào.

Hãy để bé tự vẽ hoàn toàn rồi mới hỏi “cái này là gì của mẹ?” thay vì nhìn vào và nói “tóc mẹ không phải màu đó”. Câu chuyện của bé mới là điều quan trọng nhất trong bức tranh đó.

Dạy bé vẽ cô giáo và vẽ chân dung cô giáo

Đây là chủ đề bé hay được giao vào dịp 20/11 hoặc các buổi học mỹ thuật ở trường. Dạy bé vẽ cô giáo thường gắn với hình ảnh áo dài, bảng đen và phấn trắng. Đó là những chi tiết quen thuộc mà bé nào cũng biết và rất dễ để đưa vào tranh.

Anh chị có thể hướng dẫn bé bắt đầu từ chân dung khuôn mặt cô, rồi thêm áo dài với phần eo thon và hai tà xòe ra ở phần dưới. Thêm một cuốn sách hoặc que chỉ trên tay cô là bức tranh đã rất rõ ý.

Với bé lớn hơn, có thể thêm bối cảnh như bảng đen ở phía sau, dãy bàn ghế học sinh, hay cửa sổ với ánh sáng chiếu vào. Những chi tiết đó không khó vẽ nhưng làm bức tranh trở thành câu chuyện thay vì chỉ là hình người đứng trơ trọi.

Dạy bé vẽ người tuyết

Người tuyết là chủ đề đặc biệt vì không đòi hỏi bé phải vẽ tay chân hay khuôn mặt phức tạp. Chỉ cần ba hình tròn xếp chồng lên nhau, to dần từ trên xuống dưới, là thân người tuyết đã xong. Phần còn lại là trang trí: mũ cao, khăn quàng, hai que làm tay, mũi cà rốt màu cam, và hàng cúc áo tròn nhỏ ở giữa thân.

Dạy bé vẽ người tuyết rất phù hợp với bé từ 3-4 tuổi vì tất cả đều là hình tròn đơn giản, bé không bị áp lực với tỉ lệ hay chi tiết phức tạp. Khi tô màu, nền trời xám hoặc xanh đậm làm nổi bật người tuyết màu trắng trông rất đẹp mắt.

Dạy bé vẽ bác sĩ

Áo blouse trắng dài là đặc điểm nhận ra ngay của nhân vật bác sĩ. Ngoài ra, bé có thể thêm ống nghe (ống nghe khám bệnh) đeo quanh cổ, cầm kẹp hồ sơ hoặc đứng cạnh bệnh nhân. Những chi tiết này không khó vẽ và giúp bức tranh trở nên rõ ràng về nghề nghiệp ngay lập tức.

Dạy bé vẽ bác sĩ thường gắn với các buổi học về nghề nghiệp trong xã hội. Anh chị có thể kết hợp với câu chuyện ngắn về công việc bác sĩ để bé có thêm chi tiết muốn đưa vào tranh: bác sĩ khám bệnh cho ai, bác sĩ đang làm gì, bệnh nhân ngồi hay nằm.

Dạy bé vẽ chú công an

Đây là chủ đề nhiều bé trai rất thích, đặc biệt bé từ 5–8 tuổi đang trong giai đoạn mê xe pháo và đồng phục. Vẽ chú công an có điểm đặc trưng là mũ kết có huy hiệu, đồng phục xanh, và có thể thêm dùi cui hoặc còi ở thắt lưng.

Anh chị nên cho bé xem một vài hình ảnh chú công an thực tế trước khi vẽ để bé có hình mẫu rõ hơn trong đầu. Bé sẽ tự chọn những chi tiết mình thấy thú vị nhất để đưa vào tranh.

Dạy bé vẽ em bé

Vẽ em bé khác với vẽ người lớn ở hai điểm chính: đầu to hơn so với thân và tay chân ngắn hơn. Đây cũng là lý do mà nhiều nhân vật hoạt hình dễ thương đều có tỉ lệ này vì nó gợi lên hình ảnh trẻ con ngay lập tức.

Dạy bé vẽ em bé phù hợp với những gia đình có em bé mới sinh hoặc bé đang muốn vẽ về gia đình mình. Bé có thể vẽ em bé đang nằm trong nôi, đang được mẹ bế, hoặc đang bò trên sàn, mỗi tư thế là một bài tập về chuyển động khác nhau.

Mẹo dạy bé vẽ người tại nhà không bị bỏ cuộc giữa chừng

Nhiều anh chị nói với tôi rằng bé bắt đầu hào hứng lắm nhưng được mười phút là bỏ giấy xuống. Không phải con không thích vẽ, mà thường là vì những vướng mắc rất cụ thể mà nếu anh chị biết trước sẽ xử lý được ngay tại chỗ.

Khi bé bị kẹt ở một chi tiết, đừng vẽ thay, hãy hỏi trước

Bé đang vẽ tay mà tay cứ ra méo, bé vẽ đi vẽ lại mấy lần rồi bực bội đẩy giấy sang một bên. Lúc này anh chị hay phản ứng theo một trong hai hướng: hoặc lấy bút vẽ thay cho bé, hoặc nói “thôi nghỉ đi”. Cả hai đều không giúp được gì.

Cách hiệu quả hơn là ngồi lại và hỏi: “Con đang muốn vẽ cái tay đang làm gì?” Khi bé nói ra, ví dụ “tay đang vẫy”, anh chị hỏi tiếp “vậy cái tay vẫy trông như thế nào, thẳng hay cong?” Câu hỏi kéo bé ra khỏi sự bực bội và đặt bé trở lại vào bài toán cần giải. Từ đó bé thường tự tìm được cách vẽ, không cần ai làm hộ.

Đừng để bé vẽ trong phòng mà anh chị đang làm việc riêng

Nhiều gia đình cho bé ngồi vẽ một mình trong phòng học còn bố mẹ ở phòng khách. Bé một mình, gặp chỗ khó là không có ai hỏi, tự nhiên bỏ cuộc rồi chạy ra xem điện thoại. Nếu anh chị ngồi cùng phòng, dù không nhất thiết phải vẽ cùng, chỉ cần có mặt ở đó và thỉnh thoảng nhìn qua hỏi một câu, bé sẽ kiên trì lâu hơn hẳn. Sự hiện diện của người lớn làm bé cảm thấy việc mình đang làm quan trọng và đáng tiếp tục.

Chọn đúng thời điểm, không vẽ khi bé đang mệt hoặc đói

Nghe đơn giản nhưng nhiều anh chị hay bỏ qua điều này. Bé vừa đi học về, ba lô chưa kịp bỏ xuống mà đã bị dắt vào bàn vẽ thì không buổi nào có kết quả tốt. Não bé sau một ngày học cần được nghỉ trước. Buổi sáng cuối tuần, sau khi bé đã ngủ dậy và ăn sáng xong, thường là thời điểm bé tập trung tốt nhất. Buổi chiều tối sau khi ăn nhẹ cũng ổn, miễn là không quá gần giờ ngủ.

Đừng khen kiểu “đẹp lắm con” mà hỏi về câu chuyện trong tranh

“Đẹp lắm” là câu khen mà bé nghe nhiều đến mức không còn có nghĩa gì nữa. Hơn nữa, bé biết tranh mình có đẹp hay không, nếu bé tự thấy chưa đẹp mà bị khen thì bé hiểu anh chị đang nói cho có. Thay vào đó, hỏi “người này đang đi đâu vậy con?”, “sao cô giáo lại đứng gần cái cây?”, “người tuyết của con đang cười hay buồn?”.

Những câu hỏi đó cho bé thấy anh chị đang thực sự nhìn vào tranh và tò mò về câu chuyện trong đó. Phản ứng của bé khi đó rất khác: bé bắt đầu kể, bắt đầu giải thích, và tự nhiên nhìn lại tranh mình với cảm giác tự hào hơn.

Giữ lại tranh và trưng bày, đừng để bé thấy mình vẽ xong là vứt

Một bức tranh bị gấp nhét vào ngăn kéo hay vứt vào thùng rác ngay trước mắt bé là thông điệp vô tình rằng công sức bé bỏ ra không đáng giữ. Dán một vài bức lên tường phòng bé, hoặc tạo một thư mục ảnh trên điện thoại chỉ để lưu tranh của con, bé nhìn thấy tranh cũ của mình được trân trọng sẽ có động lực vẽ thêm rất tự nhiên.

Tôi biết một anh phụ huynh giữ nguyên một bức tranh con gái vẽ từ năm 4 tuổi cho đến khi con lên 9, bé lớn nhìn lại vừa cười vừa thích vì thấy mình đã tiến bộ đến đâu. Đó là cách anh ấy không cần nói một lời mà vẫn khiến con muốn vẽ mãi.

Câu hỏi thường gặp khi dạy bé vẽ người

Bé mấy tuổi thì bắt đầu dạy vẽ người được?

Bé từ 3 tuổi đã có thể bắt đầu với những hình vẽ đơn giản nhất như người que hoặc người tuyết. Từ 4-5 tuổi bé có thể bắt đầu thêm chi tiết khuôn mặt và trang phục. Từ 6 tuổi trở lên, khi tay bé đã khéo hơn và khả năng quan sát tốt hơn, anh chị có thể hướng dẫn bé chú ý đến tỉ lệ và bố cục.

Bé vẽ người không giống có phải vấn đề không?

Không phải vấn đề gì cả. Vẽ không giống ở giai đoạn đầu là bình thường. Não bộ của bé cần thời gian để chuyển từ hình ảnh quan sát được thành chuyển động tay trên giấy. Kỹ năng đó cần được luyện tập qua nhiều lần, không phải ngay lập tức. Anh chị cứ để bé vẽ nhiều, tự nhiên sẽ tiến bộ.

Nên dùng chất liệu nào khi mới bắt đầu dạy bé vẽ người?

Bút chì và bút màu sáp là hai lựa chọn tốt nhất cho bé mới bắt đầu. Bút chì dễ tẩy sửa nên bé không sợ sai. Màu sáp dễ kiểm soát hơn màu nước và không gây bẩn quá mức. Khi bé đã quen và muốn thử chất liệu khác, anh chị có thể giới thiệu bút dạ màu hay màu nước.

Có cần cho bé học theo tranh mẫu không?

Tranh mẫu rất hữu ích để bé có hướng bắt đầu, đặc biệt khi bé chưa biết vẽ từ đâu. Nhưng nên dùng mẫu như điểm tham chiếu, không phải đích đến. Bé nhìn mẫu để hiểu cách vẽ tay, cách vẽ tóc, sau đó tự điều chỉnh theo ý mình. Vẽ y chang mẫu là tập chép, vẽ có mẫu nhưng có sáng tạo riêng mới là học vẽ thực sự.

Bé không chịu vẽ vì sợ xấu thì làm sao?

Đây là trở ngại tâm lý rất phổ biến, thường bắt đầu từ lúc bé 5-6 tuổi khi đã đủ lớn để nhận ra sự khác biệt giữa tranh của mình và tranh người khác. Cách xử lý hiệu quả nhất là ngồi vẽ cùng con trên tờ giấy của mình, không phải chỉ đứng nhìn. Khi bé thấy bố hoặc mẹ cũng vẽ không đẹp mà vẫn vui, bé sẽ bớt sợ sai hơn rất nhiều.

Kết luận

Dạy bé vẽ người không cần anh chị biết vẽ giỏi, chỉ cần biết bắt đầu từ đâu. Từ hình khối đơn giản đến khuôn mặt, trang phục, rồi từng chủ đề bé thích, mỗi bức tranh là một lần bé quan sát thế giới kỹ hơn một chút. Ngồi xuống cùng con, đó là tất cả những gì cần thiết.