Bạo lực gia đình: Nhận diện, hậu quả và cách thoát khỏi vòng xoáy bạo lực

Bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập, mà còn là chì chiết hàng ngày, kiểm soát tài chính hay cưỡng ép tình dục trong hôn nhân. Năm 2025, Việt Nam vẫn ghi nhận 2.074 vụ và 62,9% phụ nữ từng chịu ít nhất một hình thức bạo lực trong đời. Bài viết giúp anh chị nhận diện đúng, hiểu hậu quả và biết cách bảo vệ bản thân, bảo vệ con.

1. Bạo lực gia đình là gì?

Theo Khoản 1, Điều 2, Luật số 13/2022/QH15, bạo lực gia đình là “hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình.”

Luật mới này mở rộng đáng kể phạm vi bảo vệ so với phiên bản năm 2007. Không chỉ những người đang chung sống mới được bảo vệ: người đã ly hôn, người từng sống chung như vợ chồng không đăng ký kết hôn, hay cha mẹ nuôi và con nuôi dù đã chấm dứt quan hệ pháp lý đều thuộc diện áp dụng. Luật 2022 cũng bổ sung hai nhóm hành vi mà trước đây không được nhắc đến là bạo lực kinh tế và bạo lực tình dục trong hôn nhân, vốn bị xã hội xem nhẹ hoặc coi như “chuyện riêng của gia đình” trong nhiều thập niên.

Tôi nhấn mạnh điều này vì rất nhiều anh chị đến gặp tôi vẫn nói: “Chồng tôi không đánh, chỉ chửi thôi” hay “Anh ấy không cho tôi tiêu tiền nhưng gia đình vẫn đủ ăn.” Theo luật hiện hành, những hành vi đó đều là bạo lực gia đình. Không cần phải có vết bầm tím mới được gọi là bạo lực.

Bạo lực gia đình và bạo hành gia đình có khác nhau không?

Trong văn bản pháp lý và truyền thông hiện nay, hai cụm từ bạo lực gia đình và bạo hành gia đình thường được dùng thay thế cho nhau. Xét về mặt kỹ thuật, “bạo lực gia đình” là thuật ngữ chính thức được Luật sử dụng, bao gồm cả các hành vi không mang tính vật lý như kiểm soát tinh thần hay kinh tế. “Bạo hành” trong tiếng Việt thường thiên về ý nghĩa hành hạ thể chất, nên dễ khiến người đọc hiểu hẹp hơn so với phạm vi thực tế. Trong tiếng Anh, thuật ngữ tương đương là domestic violence hoặc intimate partner violence.

Thực trạng bạo lực gia đình tại Việt Nam

Theo báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội năm 2026, năm 2025 cả nước có 1.941 hộ xảy ra bạo lực gia đình với tổng cộng 2.074 vụ, giảm so với 2.329 vụ của năm 2024. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng bức tranh đằng sau những con số này lại phức tạp hơn nhiều.

Cơ cấu nạn nhân đang thay đổi đáng chú ý: năm 2025 có 379 nam giới bị bạo lực gia đình, tăng 92 người so với năm trước. Nữ giới gây bạo lực cũng tăng nhẹ lên 263 người. Điều này không có nghĩa là bạo lực đang “cân bằng hơn” vì phụ nữ vẫn chiếm 1.669 trong tổng số 2.048 nạn nhân, nhưng nó phản ánh việc xã hội ngày càng cởi mở hơn và nhiều nạn nhân nam dám lên tiếng hơn so với trước.

Những con số trên chỉ là phần nổi. Điều tra quốc gia về bạo lực đối với phụ nữ tại Việt Nam năm 2019, do Chính phủ và Liên Hợp Quốc phối hợp thực hiện, cho thấy có đến 62,9% phụ nữ từng chịu ít nhất một hình thức bạo lực thể chất, tình dục, tinh thần hoặc kinh tế do chồng gây ra trong cuộc đời. Cùng nghiên cứu đó cho biết cứ hai phụ nữ từng bị bạo hành thì có một người chưa bao giờ nói với ai về điều đó. Phần lớn các vụ không bao giờ được thống kê vì chúng không bao giờ được báo cáo.

>>>> Xem thêm:
Có nên ly hôn chồng gia trưởng không? Khi nào là thời điểm đúng đắn?

2. Các hình thức bạo lực gia đình theo Luật 2022

Bạo lực thể chất

Đây là hình thức dễ nhận ra nhất và cũng được ghi nhận nhiều nhất trong thống kê, chiếm 1.521 trong tổng số 2.303 vụ được báo cáo năm 2024. Bạo lực thể chất bao gồm đánh đập, hành hạ, ngược đãi, dùng hung khí gây thương tích, và cả hành vi bỏ mặc không đưa nạn nhân đi cấp cứu khi cần thiết.

Tôi từng tiếp xúc với nhiều phụ huynh, mà đặc biệt là các bà mẹ, kể rằng họ đã chịu đựng nhiều năm vì “anh ấy chỉ đánh khi say, tỉnh ra anh ấy rất thương tôi và các con.” Điều đáng lo là không ít người vẫn coi đây là điều bình thường hoặc có thể tha thứ, nhất là khi người gây bạo lực sau đó tỏ ra ăn năn. Chúng ta sẽ nói kỹ hơn về chu kỳ này ở phần sau.

Bạo lực tinh thần

Bạo lực tinh thần là hình thức phổ biến nhất nhưng lại ít được nhận diện nhất. Theo nghiên cứu quốc gia, có đến 53,6% phụ nữ Việt Nam từng bị bạo lực tinh thần do chồng gây ra trong cuộc đời. Các hành vi thuộc nhóm này gồm lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự nhân phẩm; cô lập khỏi gia đình và bạn bè; cưỡng ép chứng kiến cảnh bạo lực; bỏ mặc, thờ ơ hoàn toàn; hay cố tình tiết lộ đời tư của đối phương để làm nhục.

Bạo lực tinh thần không để lại vết thương hữu hình nhưng hủy hoại một người từ bên trong. Lanh tôi làm việc với nhiều trường hợp mà người chịu đựng bạo lực tinh thần trong nhiều năm đến mức họ mất hẳn khả năng tin vào cảm nhận của chính mình. Họ bắt đầu thực sự tin rằng mình “vô dụng,” “điên,” “không ai chịu được” đúng như những gì họ bị nói đi nói lại suốt bao nhiêu năm. Đó là lý do tâm lý học gọi đây là một dạng lạm dụng nghiêm trọng không kém bạo lực thể chất.

Bạo lực kinh tế

Ít người biết rằng kiểm soát tài chính cũng là một hình thức bạo lực gia đình được pháp luật công nhận. Các biểu hiện gồm kiểm soát toàn bộ thu nhập của vợ hoặc chồng, không cho đối phương có tiền tiêu cá nhân, chiếm đoạt tài sản, cưỡng ép lao động quá sức, hay cố tình phá hoại tài sản chung.

Đây là hình thức khó phát hiện nhất vì nạn nhân thường phụ thuộc hoàn toàn vào người gây bạo lực về mặt tài chính. Chính sự phụ thuộc đó tạo ra vòng kìm kẹp: không có tiền thì không thể rời đi, không rời đi thì vẫn không có tiền. Một người mẹ muốn bảo vệ con nhưng không có một đồng trong tay thì sẽ ở đâu và làm gì?

Bạo lực tình dục

Bạo lực tình dục trong hôn nhân là điều mà nhiều người vẫn chưa chấp nhận là có thật, một phần vì định kiến lâu đời rằng vợ chồng “có nghĩa vụ” với nhau. Luật 2022 đã làm rõ: cưỡng ép quan hệ tình dục, cưỡng ép tảo hôn, cưỡng ép sinh con hay buộc đối phương thực hiện các hành vi tình dục mà họ không muốn đều là vi phạm pháp luật, bất kể hai người có đang là vợ chồng hay không. Đây cũng là hình thức bị che giấu nhiều nhất vì nạn nhân thường xấu hổ và sợ bị phán xét từ chính người thân.

Những hành vi bị “bình thường hóa” mà nhiều gia đình không nhận ra

Phần này Lanh tôi muốn nhắc đặc biệt với các bậc phụ huynh. Có những hành vi chúng ta đã quen nhìn thấy đến mức không còn thấy có gì sai nữa, nhưng thực chất chúng có thể cấu thành bạo lực gia đình. Cha mẹ ép con học ngày học đêm không cho nghỉ ngơi vì sợ thua bạn bè là bạo lực thể chất và tinh thần với trẻ. Thường xuyên chê bai ngoại hình hoặc năng lực của con trước mặt người khác là bạo lực tinh thần.

Người chồng cấm vợ đi làm, cấm gặp bạn bè, kiểm soát từng cuộc điện thoại là bạo lực kinh tế và tinh thần cùng lúc. Anh chị đọc đến đây, thử nhìn lại xem trong gia đình mình có đang tồn tại những điều này không, dù chỉ ở mức độ nhẹ hơn?

3. Dấu hiệu nhận biết bạo lực gia đình

Dấu hiệu ở người đang bị bạo lực

Khi một người đang sống trong bạo lực gia đình, cơ thể và hành vi của họ thường phát ra những tín hiệu, đôi khi rõ ràng, đôi khi tinh tế đến mức người xung quanh dễ bỏ qua. Những vết bầm tím hay thương tích xuất hiện thường xuyên kèm lý giải không thuyết phục như “tự vấp” hay “bị ngã,” hoặc thói quen mặc quần áo che kín dù trời nóng là những dấu hiệu thể chất dễ nhận ra nhất.

Nhưng thường thì dấu hiệu tâm lý xuất hiện trước: lo lắng thường trực, giật mình khi có tiếng động lớn, mất đi sự tự tin vốn có, trả lời câu hỏi một cách dè dặt và liên tục nhìn điện thoại như đang chờ ai đó kiểm tra. Về hành vi, người trong hoàn cảnh này thường tránh né các cuộc gặp gỡ xã hội và có thói quen xin phép “anh ấy” hoặc “chị ấy” trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào, dù chỉ là việc ở lại ăn cơm nhà bạn thêm một tiếng.

Nếu anh chị nhìn thấy những dấu hiệu này ở người thân, đừng hỏi thẳng trước đám đông. Hãy tạo một không gian riêng tư và an toàn để họ có thể nói, hoặc không nói, mà không bị phán xét.

Dấu hiệu ở trẻ em sống trong gia đình có bạo lực gia đình

Trẻ em không cần trực tiếp bị đánh mới bị tổn thương. Chứng kiến cha hoặc mẹ bị bạo hành có thể gây ra những sang chấn tâm lý sâu sắc, đôi khi còn nặng nề hơn so với chính người bị bạo lực. Trẻ hay giật mình, khó tập trung học tập, bỗng dưng trở nên hung hăng với bạn bè hoặc ngược lại thu mình lại không muốn giao tiếp với ai.

Nhiều trẻ có ác mộng thường xuyên, rối loạn giấc ngủ, tiểu dầm dù đã qua tuổi này. Ở lứa tuổi lớn hơn, trẻ có thể trốn học, nói dối, và trong những trường hợp nặng hơn thì tự gây thương tích cho bản thân như một cách để “thoát khỏi” cảm giác bất lực bên trong.

Là phụ huynh, nếu anh chị thấy con có những thay đổi hành vi đột ngột mà không rõ nguyên nhân, đừng vội quy vào “tuổi dậy thì” hay “lười biếng.” Hãy nhìn vào bầu không khí trong gia đình trước.

Dấu hiệu ở người gây bạo lực

Người gây bạo lực không phải lúc nào cũng “có vẻ xấu” trong mắt người ngoài. Nhiều người trong số họ được yêu quý ở xã hội và chỉ bộc lộ khía cạnh kiểm soát trong không gian riêng tư. Kiểm soát quá mức đối với tài chính, mối quan hệ và thời gian của đối phương; ghen tuông phi lý và thường xuyên đặt câu hỏi về sự trung thực của người kia; xu hướng đổ lỗi cho nạn nhân kiểu “nếu em không như vậy thì anh đã không làm thế” là những dấu hiệu điển hình.

Đặc biệt, chu kỳ nổi giận rồi hối lỗi rồi hứa thay đổi rồi tái phạm lặp đi lặp lại là đặc trưng phổ biến nhất.

4. Chu kỳ bạo lực gia đình: Tại sao nạn nhân khó thoát ra?

Mô hình vòng xoáy bạo lực

Đây là điều Lanh tôi cho là quan trọng nhất cần hiểu, không phải để phán xét, mà để giải thích tại sao rất nhiều người “biết là sai mà vẫn ở lại.”

Nhà tâm lý học Lenore Walker mô tả bạo lực gia đình không phải là sự kiện ngẫu nhiên mà là một vòng xoáy có cấu trúc, lặp đi lặp lại qua bốn giai đoạn. Giai đoạn đầu là tích tụ căng thẳng: không khí trong nhà bắt đầu nặng nề, những mâu thuẫn nhỏ xảy ra liên tục, người gây bạo lực trở nên cáu kỉnh và hay chỉ trích, còn nạn nhân cố gắng “đi nhẹ nói khẽ” để tránh châm ngòi. Tiếp theo là giai đoạn bùng nổ: hành vi bạo lực xảy ra, có thể là đánh đập, chửi mắng dữ dội, hoặc một cơn thịnh nộ mà nạn nhân không kiểm soát được.

Sau đó là giai đoạn hối lỗi và “trăng mật”, đây là giai đoạn nguy hiểm nhất vì nó tạo ra hy vọng giả: người gây bạo lực thay đổi hoàn toàn, xin lỗi tha thiết, mua quà, tỏ ra yêu thương như thuở mới quen, hứa hẹn sẽ không bao giờ tái phạm. Đây chính là lý do nạn nhân ở lại, vì họ thực sự yêu và tin vào người này trong khoảng thời gian đó. Cuối cùng là giai đoạn bình lặng: cuộc sống tạm ổn, nhưng căng thẳng lại dần tích tụ và vòng xoáy bắt đầu từ đầu, thường với mức độ bạo lực ngày càng leo thang hơn theo thời gian.

Tại sao nạn nhân không rời đi?

Đây là câu hỏi mà nhiều người hay đặt ra với thái độ không hiểu, thậm chí phán xét: “Sao không bỏ đi cho xong?” Câu trả lời không bao giờ đơn giản như vậy. Phụ thuộc kinh tế là rào cản thực tế nhất: khi không có tiền, không có tài sản, không có chỗ ở, thì “rời đi” là đi đâu?

Nỗi sợ bị trả thù là có cơ sở, vì thống kê cho thấy nguy cơ bạo lực leo thang thường xảy ra cao nhất tại thời điểm nạn nhân tuyên bố rời đi. Lo lắng cho con cái, cụ thể là “ai sẽ nuôi con?” hay “chúng sẽ nghĩ gì về tôi?”, là gánh nặng mà nhiều bà mẹ không thoát ra được.

Quan trọng hơn cả là tâm lý hy vọng: người gây bạo lực ở giai đoạn “trăng mật” trông rất thật, rất đáng yêu. Nạn nhân không muốn từ bỏ người đó, họ chỉ muốn hành vi bạo lực biến mất. Và bên cạnh tất cả những điều đó, định kiến xã hội “xấu chàng hổ ai” hay “ly hôn là thất bại” vẫn còn rất nặng trong nhiều gia đình và cộng đồng, khiến nhiều người chịu đựng vì sợ bị kỳ thị còn hơn là sợ đau.

5. Nguyên nhân bạo lực gia đình

Nguyên nhân từ phía cá nhân

Tâm lý gia trưởng và áp đặt quyền uy là một trong những gốc rễ phổ biến nhất. Khi một người tin rằng mình “có quyền” kiểm soát người kia, ranh giới giữa quản lý gia đình và bạo lực trở nên rất mờ. Rượu bia, ma túy và cờ bạc không phải nguyên nhân của bạo lực gia đình nhưng là yếu tố khuếch đại, làm mất đi khả năng kiềm chế cảm xúc và dễ dẫn đến hành vi bộc phát.

Một yếu tố ít được nói đến nhưng rất quan trọng là vòng tròn bạo lực liên thế hệ: trẻ em lớn lên trong gia đình có bạo lực có nguy cơ cao hơn sẽ tái diễn hành vi đó khi trưởng thành, không phải vì chúng “muốn” mà vì đó là mô hình ứng xử duy nhất chúng được nhìn thấy từ nhỏ. Đây là một trong những lý do tại sao phá vỡ vòng xoáy bạo lực không chỉ cần thiết cho chính nạn nhân, mà còn cho thế hệ tiếp theo.

Thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giải quyết xung đột cũng là yếu tố thường gặp: khi người ta không biết cách xử lý bất đồng bằng ngôn ngữ, họ có xu hướng xử lý bằng hành động, và hành động đó đôi khi là bạo lực.

Nguyên nhân từ gia đình

Áp lực tài chính, nợ nần, thất nghiệp kéo dài là mảnh đất màu mỡ cho xung đột leo thang. Không phải nghèo gây ra bạo lực vì bạo lực xảy ra ở mọi tầng lớp kinh tế, nhưng căng thẳng tài chính làm cho những mâu thuẫn vốn có trở nên khó kiểm soát hơn. Ngoại tình và mất niềm tin giữa hai vợ chồng cũng là nguyên nhân thường gặp. Bất bình đẳng trong phân chia vai trò gia đình, khi một người cảm thấy gánh nặng quá mức trong khi người kia không ghi nhận, tạo ra tích tụ oán giận âm thầm theo năm tháng.

Nguyên nhân từ xã hội

Định kiến giới vẫn là một vấn đề mang tính hệ thống. Quan niệm “chồng chúa vợ tôi” hay “chồng có quyền dạy vợ” không biến mất chỉ vì có luật, chúng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua cách cha mẹ ứng xử với nhau trước mặt con cái. Thái độ “đóng cửa bảo nhau” của cộng đồng, khi hàng xóm nghe thấy tiếng la hét mà không ai báo cáo vì “chuyện người ta,” cũng là nguyên nhân khiến bạo lực tiếp tục tồn tại trong bóng tối.

6. Hậu quả của bạo lực gia đình

Hậu quả với người trực tiếp bị bạo lực

Những tổn thương thể chất như vết thương, gãy xương, và trong những trường hợp cực đoan là tử vong, là phần dễ nhìn thấy nhất. Nhưng tổn thương tâm lý mới là phần dai dẳng và khó lành hơn. Trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn căng thẳng sau sang chấn hay còn gọi là PTSD là những hệ quả phổ biến ở nạn nhân bạo lực gia đình lâu năm.

Nhiều người mất hoàn toàn khả năng tin tưởng vào người khác, mất cảm giác an toàn kể cả khi đã rời khỏi môi trường bạo lực từ lâu. Về kinh tế, nhiều nạn nhân mất khả năng lao động do thương tích hoặc do trạng thái tâm lý không ổn định kéo dài, rơi vào vòng phụ thuộc hoàn toàn mà không có lối ra rõ ràng.

Hậu quả với trẻ em

Đây là phần Lanh tôi muốn nói kỹ hơn vì nó liên quan trực tiếp đến các bậc phụ huynh đang đọc bài này.

Trẻ em sống trong gia đình có bạo lực, dù không trực tiếp bị đánh, vẫn bị tổn thương sâu sắc. Một nghiên cứu trong nước cho thấy 23,3% trẻ rơi vào khủng hoảng tinh thần, 25,4% bị ảnh hưởng đến sự phát triển tâm sinh lý, 15,8% học tập giảm sút đáng kể, và 6,1% có biểu hiện vi phạm pháp luật hoặc sử dụng chất kích thích. Những con số này không phải thống kê trừu tượng: đằng sau mỗi con số là một đứa trẻ đang mang một vết thương mà người lớn không nhìn thấy.

Điều đáng lo ngại nhất là vòng tròn lặp lại. Trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình lớn lên với nguy cơ cao hơn sẽ tái diễn hành vi đó, hoặc ở phía người gây bạo lực, hoặc ở phía chấp nhận bạo lực, vì đó là “bản đồ” về mối quan hệ thân mật mà chúng đã được học từ nhỏ.

Tôi có gặp một trường hợp: người mẹ giấu con chuyện bố đánh mẹ vì nghĩ “trẻ con không biết gì.” Nhưng khi nói chuyện với đứa trẻ 9 tuổi, con nói: “Con biết hết rồi cô ơi, con chỉ giả vờ ngủ thôi.” Trẻ em biết nhiều hơn chúng ta nghĩ, và im lặng của chúng không phải là bình yên mà là cách chúng tự bảo vệ mình.

Hậu quả với gia đình và xã hội

Số liệu từ Tòa án nhân dân tối cao giai đoạn tháng 7/2023 đến tháng 4/2025 cho thấy có đến 92,7% vụ ly hôn có nguyên nhân liên quan đến bạo lực gia đình. Điều đó có nghĩa là bạo lực gia đình không phải là “chuyện nội bộ” rồi ổn, trong đa số trường hợp nó kết thúc bằng sự tan vỡ của gia đình. Ở phạm vi rộng hơn, bạo lực gia đình tạo gánh nặng lên hệ thống y tế, tư pháp và phúc lợi xã hội, đồng thời phá vỡ môi trường lành mạnh cần thiết để thế hệ trẻ trưởng thành, và cái vòng đó cứ thế tiếp diễn nếu không bị phá vỡ.

7. Quy định pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 có gì mới?

Luật số 13/2022/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2023, thay thế Luật năm 2007 với nhiều bước tiến đáng kể. Điều 3 của luật mới liệt kê 16 nhóm hành vi cụ thể bị coi là bạo lực gia đình, thay vì liệt kê chung chung như trước, điều này giúp nạn nhân dễ xác định hơn liệu mình đang trải qua điều gì. Phạm vi đối tượng được bảo vệ cũng được mở rộng, bao gồm cả người đã ly hôn, người từng sống chung như vợ chồng không đăng ký kết hôn.

Một điểm mới rất thực tế là biện pháp cấm tiếp xúc khẩn cấp: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thể ra quyết định trong vòng 12 giờ kể từ khi nhận được thông tin, không cần chờ qua nhiều thủ tục. Và Tổng đài quốc gia 111 hoạt động 24/7, miễn phí, lần đầu tiên được quy định trong luật.

Chế tài xử lý người gây bạo lực

Người có hành vi bạo lực gia đình có thể bị xử lý theo nhiều hướng tùy mức độ. Về hành chính, Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 5 đến 20 triệu đồng tùy tính chất vụ việc. Về hình sự, Bộ luật Hình sự 2015 có Điều 185 về tội hành hạ người khác và Điều 134 về cố ý gây thương tích, với mức phạt tù có thể lên đến nhiều năm tùy mức độ tổn thương. Năm 2025, có 2.038 người gây bạo lực gia đình bị xử lý theo các hình thức khác nhau.

Quyền của nạn nhân bạo lực gia đình

Nếu anh chị đang trong tình trạng bạo lực gia đình hoặc biết người thân đang bị như vậy, điều quan trọng cần biết là nạn nhân có đầy đủ quyền pháp lý để được bảo vệ. Anh chị có quyền yêu cầu bảo vệ tính mạng và sức khỏe ngay lập tức, yêu cầu lệnh cấm tiếp xúc, được bố trí nơi tạm lánh an toàn, được chăm sóc y tế, được trợ giúp pháp lý miễn phí, và được hỗ trợ đào tạo nghề cùng tái hòa nhập cộng đồng. Đây không phải là “ân huệ” mà là quyền được pháp luật bảo đảm.

8. Phải làm gì khi bị bạo lực gia đình?

Hành động ngay khi bị bạo lực

Ưu tiên số một luôn luôn là sự an toàn của bản thân và con cái. Khi đang trong tình huống nguy hiểm, hãy rời khỏi nơi đó trước, đừng cố gắng tranh luận hay giải thích trong lúc đối phương đang mất kiểm soát. Cố gắng mang theo giấy tờ tùy thân, điện thoại và một ít tiền mặt nếu có thể. Tìm đến nhà người thân tin cậy, hoặc liên hệ các cơ sở hỗ trợ như Ngôi nhà Ánh Dương hay địa chỉ tin cậy cộng đồng tại địa phương. Hiện cả nước có hơn 827 địa chỉ loại này sẵn sàng tiếp nhận.

Đường dây hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình

Những đầu số dưới đây anh chị nên lưu vào điện thoại ngay hôm nay, không cần phải “đang có chuyện” mới cần đến:

• 111 – Tổng đài quốc gia hỗ trợ bạo lực gia đình (miễn phí, 24/7)
• 1800 1768 – Đường dây hỗ trợ phụ nữ và trẻ em (miễn phí)
• 1900 96 96 80 – Tổng đài hỗ trợ phụ nữ (24/7)
• (024) 3333 55 99 – Tổng đài hỗ trợ về bạo lực trên cơ sở giới
• Công an, Hội Liên hiệp Phụ nữ hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi anh chị cư trú

Thu thập bằng chứng

Bằng chứng là yếu tố quan trọng khi anh chị quyết định trình báo pháp lý hoặc làm thủ tục ly hôn, giành quyền nuôi con. Hãy chụp ảnh thương tích ngay sau khi xảy ra, lưu lại tin nhắn đe dọa hoặc lăng mạ, giữ hồ sơ khám bệnh và đơn thuốc. Nếu bạo lực xảy ra thường xuyên và hoàn cảnh cho phép, lắp camera tại nhà là biện pháp bổ sung thiết thực. Những bằng chứng này không chỉ bảo vệ anh chị trước pháp luật mà còn giúp đội ngũ hỗ trợ hiểu rõ hơn về tình trạng của anh chị để có hướng can thiệp phù hợp.

Lập kế hoạch an toàn

Nếu anh chị chưa sẵn sàng rời đi ngay hoặc đang trong giai đoạn chuẩn bị, hãy âm thầm lập một kế hoạch an toàn cá nhân. Chuẩn bị sẵn một túi nhỏ đựng giấy tờ quan trọng, một ít tiền, quần áo cho mình và con để ở nơi có thể lấy nhanh khi cần. Nhớ sẵn ít nhất hai đến ba số điện thoại hỗ trợ và xác định sẵn nơi anh chị sẽ đến nếu phải rời đi gấp.

Cho ít nhất một người tin cậy biết tình trạng của anh chị, không phải để họ “giải quyết hộ” mà để có người biết mình đang ở đâu. Nếu có điều kiện, hãy gặp một luật sư để tìm hiểu trước về quyền lợi trong trường hợp ly hôn và quyền nuôi con.

Tôi hiểu rằng những bước này nghe có vẻ đơn giản nhưng thực tế không dễ chút nào khi anh chị đang ở trong tình trạng đó. Nếu cần một chỗ để nói chuyện và sắp xếp lại nội tâm, anh chị có thể tham khảo các chương trình tại Minh Trí Thành, nơi Lanh tôi cùng đội ngũ đang đồng hành với nhiều gia đình qua những giai đoạn khó khăn tương tự.

9. Phòng chống bạo lực gia đình bắt đầu từ đâu?

Từ chính gia đình anh chị

Phòng chống bạo lực gia đình không có nghĩa là chờ đến khi có chuyện mới hành động. Nó bắt đầu từ cách các thành viên trong gia đình nói chuyện với nhau hôm nay: có lắng nghe không, có tôn trọng không, có phân chia trách nhiệm công bằng không. Xây dựng kỹ năng giao tiếp tích cực, biết lắng nghe trước khi phản ứng, không tích tụ những bực bội nhỏ đến khi bùng phát thành xung đột lớn là những điều nghe có vẻ hiển nhiên nhưng thực ra rất nhiều gia đình chưa làm được.

Quan trọng không kém là giáo dục con về ranh giới và quyền được an toàn ngay từ nhỏ: con cần biết rằng không ai, kể cả người thân, có quyền làm đau con hoặc khiến con cảm thấy sợ hãi.

Vai trò của cộng đồng

Bạo lực gia đình không phải chuyện riêng của bất kỳ ai. Khi hàng xóm nghe thấy tiếng la hét nhưng nghĩ “thôi kệ người ta,” họ đang vô tình đồng lõa với sự im lặng đó. Báo tin cho cơ quan chức năng bằng cách gọi 111 hay liên hệ công an xã không phải là “xen vào chuyện người ta,” đó là hành động bảo vệ một thành viên trong cộng đồng. Hiện cả nước có hơn 827 địa chỉ tin cậy cộng đồng sẵn sàng tiếp nhận và hỗ trợ.

Từ cấp độ xã hội

Về lâu dài, giải pháp bền vững nhất vẫn là thay đổi nhận thức, đặc biệt với thế hệ trẻ, về bình đẳng giới, về cách ứng xử trong gia đình, về việc cảm xúc cần được quản lý bằng kỹ năng chứ không phải bằng nắm đấm. Nhà nước đang từng bước hoàn thiện mạng lưới hỗ trợ nạn nhân, mở rộng các cơ sở tạm lánh và chương trình đào tạo nghề. Nhưng trong khi chờ đợi những thay đổi đó, mỗi gia đình vẫn cần tự trang bị kiến thức và kỹ năng cho chính mình.

Câu hỏi thường gặp về bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình bị phạt bao nhiêu tiền?

Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người có hành vi bạo lực gia đình có thể bị phạt hành chính từ 5 đến 20 triệu đồng tùy mức độ. Nếu gây thương tích nặng hoặc hành hạ thường xuyên, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù lên đến 3 năm theo Điều 185 Bộ luật Hình sự, hoặc nặng hơn tùy mức độ tổn thương gây ra.

Chồng đánh vợ có bị đi tù không?

Có. Nếu hành vi gây thương tích từ 11% trở lên hoặc có tính chất hành hạ thường xuyên, người chồng có thể bị phạt tù từ 1 đến 3 năm. Những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như gây tổn hại sức khỏe nặng nề hoặc dùng vũ khí thì mức phạt sẽ cao hơn nhiều.

Bị bạo lực gia đình thì gọi đến đâu?

Gọi ngay Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hoặc đường dây 1800 1768. Anh chị cũng có thể đến trực tiếp Công an xã, Hội Liên hiệp Phụ nữ hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mình cư trú.

Bạo lực tinh thần có phải bạo lực gia đình không?

Có. Theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, lăng mạ, chì chiết, cô lập, kiểm soát và gây áp lực tâm lý đều là hành vi bạo lực gia đình, có thể bị xử phạt hành chính và truy cứu hình sự.

Cha mẹ đánh con có phải bạo lực gia đình không?

Có. Cha mẹ đánh đập, hành hạ, hoặc thường xuyên miệt thị, chê bai con cái đều có thể bị coi là bạo lực gia đình theo quy định hiện hành.

Bạo lực gia đình ảnh hưởng đến trẻ em như thế nào?

Trẻ chứng kiến bạo lực gia đình dù không trực tiếp bị bạo hành vẫn có nguy cơ cao bị trầm cảm, lo âu, PTSD và gặp khó khăn trong học tập. Theo nghiên cứu trong nước, 23,3% trẻ bị khủng hoảng tinh thần và một số trở nên hung hăng hoặc vi phạm pháp luật. Về lâu dài, trẻ lớn lên trong môi trường bạo lực có nguy cơ tái diễn hành vi đó trong mối quan hệ của chính mình khi trưởng thành.

Bạo lực gia đình có xảy ra với nam giới không?

Có. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 379 nam giới là nạn nhân bạo lực gia đình, tăng 92 người so với năm trước. Bạo lực gia đình xảy ra ở mọi giới tính và mọi tầng lớp xã hội.

Kết luận

Bạo lực gia đình tồn tại dưới nhiều hình thức và gây hậu quả tàn khốc lên nạn nhân, đặc biệt là trẻ em. Dù số vụ đang giảm, hàng triệu người vẫn đang chịu đựng trong im lặng. Phá bỏ sự im lặng và xây dựng gia đình trên nền tảng tôn trọng chính là bước đầu tiên để thoát khỏi vòng xoáy này, cho anh chị và cho con.