Bánh xe cảm xúc là gì? Cách dùng và ứng dụng cho cha mẹ

Bánh xe cảm xúc là công cụ tâm lý giúp cha mẹ và con gọi tên cảm xúc thật chính xác, thay vì chỉ nói chung là “vui” hay “buồn”. Lanh tôi sẽ chỉ rõ cấu trúc, cách dùng từng bước cụ thể và cách áp dụng để đồng hành cùng thế giới cảm xúc của con mỗi ngày.

Bánh xe cảm xúc là gì?

Bánh xe cảm xúc (tên gốc tiếng Anh là Emotion Wheel) là một sơ đồ trực quan trong tâm lý học, được nhà tâm lý học người Mỹ Robert Plutchik phát triển. Nhìn vào hình, anh chị sẽ thấy một vòng tròn nhiều lớp, có người ví nó như một bông hoa nhiều cánh, mỗi cánh đại diện cho một nhóm cảm xúc khác nhau.

Cái hay của công cụ này nằm ở chỗ nó giúp mình đi từ một cảm xúc mơ hồ, ví dụ “con thấy khó chịu trong người”, đến một cảm xúc cụ thể hơn nhiều, như “con thấy bị bỏ rơi” hay “con thấy bị phản bội”. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng với trẻ nhỏ, đây lại là một bước tiến lớn.

Một đứa trẻ chỉ biết nói “con buồn” sẽ rất khác với một đứa trẻ biết nói “con buồn vì cảm thấy bị bỏ qua”. Gọi đúng tên cảm xúc chính là bước đầu tiên để biết cách xử lý nó, và đó cũng là lý do vì sao bánh xe cảm xúc ngày càng được nhiều cha mẹ, giáo viên và cả nhà trị liệu sử dụng.

Cấu trúc bánh xe cảm xúc Plutchik: 8 cảm xúc gốc, 3 lớp cường độ và cảm xúc pha trộn

Để dùng đúng, trước tiên mình cần hiểu bánh xe cảm xúc Plutchik được ráp lại từ những thành phần nào. Về cơ bản, nó được ráp từ ba phần, gồm nhóm cảm xúc gốc, mức độ mạnh nhẹ của từng cảm xúc, và phần thú vị nhất là những cảm xúc được tạo ra khi hai cảm xúc gốc trộn vào nhau.

Cảm xúc cơ bản và các cặp đối lập

Plutchik cho rằng con người có 8 cảm xúc cơ bản, và chúng đi thành 4 cặp đối lập nhau:

• Vui vẻ đối lập với Buồn bã
• Tin tưởng đối lập với Ghê tởm
• Sợ hãi đối lập với Giận dữ
• Ngạc nhiên đối lập với Kỳ vọng (hay còn gọi là mong chờ)

Lý do ông xếp chúng thành từng cặp khá thú vị, theo ông hai cảm xúc này hiếm khi cùng xuất hiện ở mức cao tại một thời điểm. Ví dụ, rất khó để vừa giận dữ tột độ vừa sợ hãi tột độ cùng lúc, vì cơ thể đang phải chọn một trong hai phản ứng để hành động. Với trẻ nhỏ, mình có thể giải thích đơn giản hơn rằng con không thể vừa rất vui vừa rất buồn về cùng một việc, nhưng con có thể chuyển từ vui sang buồn rất nhanh, và đó là điều hoàn toàn bình thường.

Ba lớp cường độ, từ nhẹ đến mạnh

Mỗi cảm xúc gốc trong bánh xe không chỉ có một mức độ duy nhất, mà trải dài qua ba lớp cường độ khác nhau, giống như màu sắc đậm nhạt từ trong ra ngoài:

• Lớp trong cùng có cường độ mạnh nhất, gồm Ngây ngất, Thịnh nộ, Khủng bố, Sửng sốt, Đau khổ, Tởm lợm, Ngưỡng mộ và Cảnh giác
• Lớp giữa chính là 8 cảm xúc cơ bản gồm Vui vẻ, Giận dữ, Sợ hãi, Sửng sốt, Buồn bã, Ghê tởm, Tin tưởng và Kỳ vọng
• Lớp ngoài cùng có cường độ nhẹ nhất, gồm Thanh thản, Bực bội, Lo lắng, Lơ đãng, Trầm ngâm, Chán nản, Chấp nhận và Hứng thú

Quy tắc ở đây khá dễ nhớ, màu sắc trên bánh xe đậm hơn thì cảm xúc mạnh hơn, còn màu nhạt hơn thì cảm xúc nhẹ hơn. Đây chính là phần mà Lanh tôi thấy hữu ích nhất khi áp dụng với con, vì nó cho con thấy giận dữ không phải lúc nào cũng là thịnh nộ, có khi con chỉ đang bực bội một chút thôi, và bực bội thì dễ xử lý hơn nhiều.

Cảm xúc pha trộn: khi hai cảm xúc cộng lại với nhau

Một điểm hay nữa của bánh xe cảm xúc là nó cho thấy con người hiếm khi chỉ trải nghiệm một cảm xúc đơn lẻ. Hai cảm xúc nằm cạnh nhau trên vòng tròn, khi cộng lại, sẽ tạo ra một cảm xúc pha trộn hoàn toàn mới:

• Vui vẻ cộng với Tin tưởng tạo thành Tình yêu
• Sợ hãi cộng với Sửng sốt tạo thành sự Kinh ngạc, có người gọi là cảm giác choáng ngợp
• Giận dữ cộng với Ghê tởm tạo thành sự Khinh miệt

Nếu hai cảm xúc cách xa nhau hơn một chút trên vòng tròn, cảm xúc pha trộn tạo ra sẽ phức tạp hơn và ít gặp hơn trong đời sống hằng ngày, ví dụ Vui vẻ cộng với Sợ hãi có thể tạo ra cảm giác Tội lỗi, còn Buồn bã cộng với Giận dữ có thể tạo ra sự Ghen tị. Mình không cần nhớ hết những công thức này, chỉ cần hiểu rằng cảm xúc của con người thường là sự pha trộn, không phải lúc nào cũng chỉ “một màu” như con vẫn nói.

Phân biệt bánh xe cảm xúc Plutchik với những phiên bản phổ biến khác

Khi tìm hiểu, anh chị sẽ thấy không chỉ có một loại vòng tròn cảm xúc duy nhất. Có ba phiên bản được nhiều người biết đến, mỗi phiên bản phù hợp với một mục đích riêng.

Bánh xe cảm xúc Plutchik (1980)

Đây là phiên bản gốc và cũng là phiên bản phổ biến nhất, với 8 cảm xúc cơ bản, 3 lớp cường độ và các cảm xúc pha trộn như Lanh tôi vừa trình bày ở trên. Vì có nền tảng nghiên cứu khá sâu, phiên bản này thường được dùng trong nghiên cứu tâm lý, trị liệu chuyên sâu và các chương trình phát triển bản thân.

Bánh xe cảm giác của Gloria Willcox

Năm 1982, nhà trị liệu Gloria Willcox giới thiệu một phiên bản khác, đơn giản hơn, thường được gọi là Feelings Wheel. Bánh xe này xoay quanh 6 cảm xúc cốt lõi gồm Vui vẻ, Buồn bã, Giận dữ, Sợ hãi, Mạnh mẽ và Bình yên, rồi từ đó mở rộng ra các lớp cảm xúc chi tiết hơn ở vòng ngoài. Vì cấu trúc nhẹ nhàng, dễ tiếp cận, phiên bản này rất hợp để tự vấn hằng ngày, viết nhật ký cảm xúc hoặc trò chuyện trong gia đình.

Vòng tròn cảm xúc Geneva (Geneva Emotion Wheel)

Phiên bản này do nhà tâm lý học Klaus Scherer cùng nhóm nghiên cứu tại Geneva phát triển, sắp xếp khoảng 20 nhóm cảm xúc theo hai trục, một là mức độ tích cực hay tiêu cực gọi là valence, hai là mức độ kiểm soát hay quyền lực mà người đó cảm thấy mình có trong tình huống đó, gọi là control. Đây là phiên bản mang tính học thuật cao, chủ yếu dùng trong nghiên cứu thực nghiệm và các công cụ đo lường cảm xúc, ít phổ biến với cha mẹ trong đời sống hằng ngày.

Mô hình	Tác giả	Số cảm xúc gốc	Đặc điểm chính	Phù hợp dùng cho
Bánh xe cảm xúc Plutchik	Robert Plutchik (1980)	8 cảm xúc cơ bản	3 lớp cường độ, có cảm xúc pha trộn	Nghiên cứu, trị liệu, phát triển bản thân
Bánh xe cảm giác Willcox	Gloria Willcox (1982)	6 cảm xúc cốt lõi	Cấu trúc đơn giản, dễ tiếp cận	Viết nhật ký, giao tiếp trong gia đình
Vòng tròn cảm xúc Geneva	Klaus Scherer	Khoảng 20 nhóm cảm xúc	Xếp theo trục tích cực và mức kiểm soát	Nghiên cứu thực nghiệm, đo lường cảm xúc

Hướng dẫn sử dụng bánh xe cảm xúc qua 5 bước

Biết cấu trúc thôi chưa đủ, quan trọng là dùng được trong đời sống thật. Dưới đây là 5 bước Lanh tôi vẫn hay hướng dẫn các anh chị áp dụng, cho cả bản thân mình và cho con.

Bước 1, dừng lại và quan sát bản thân

Cảm xúc thường có dấu hiệu báo trước khá rõ trên cơ thể, như tim đập nhanh hơn, hai tay nắm chặt lại, hơi thở gấp, hoặc giọng nói tự nhiên lớn hơn bình thường. Ngay khi nhận ra một trong những dấu hiệu này, việc cần làm không phải là nói hay phản ứng ngay, mà là tạm dừng vài giây, hít vào thật sâu rồi thở ra chậm, sau đó tự hỏi mình “mình đang cảm thấy gì?” Bước này nghe đơn giản nhưng lại hay bị bỏ qua nhất, vì phản ứng theo cảm xúc luôn nhanh hơn việc dừng lại để quan sát nó.

Bước 2, xác định cảm xúc cơ bản trên bánh xe

Sau khi đã dừng lại, mình nhìn vào 8 nhóm cảm xúc lớn và chọn nhóm gần với cảm giác hiện tại nhất, chưa cần chính xác tuyệt đối ngay. Một cảm giác tức nghẹn trong ngực thường gần với nhóm Giận dữ, một cảm giác muốn tránh mặt ai đó lại gần với nhóm Sợ hãi hoặc Ghê tởm, còn cảm giác bồn chồn không yên trước một việc sắp xảy ra thường thuộc nhóm Kỳ vọng. Chỉ cần chọn đúng nhóm lớn, các bước sau sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Bước 3, thu hẹp dần đến cảm xúc cụ thể hơn

Từ nhóm lớn đã chọn ở bước trên, mình di chuyển ra lớp ngoài của bánh xe nếu cảm xúc còn nhẹ, hoặc vào lớp trong nếu cảm xúc đang rất mạnh. Lấy ví dụ nhóm Giận dữ, nếu chỉ là một chút phật ý thì cảm xúc cụ thể có thể gọi là “bực bội”, còn nếu đang sôi máu thật sự thì từ phù hợp hơn sẽ là “phẫn nộ”. Việc chọn đúng mức độ rất quan trọng, vì cách mình xử lý một cơn bực bội sẽ khác hoàn toàn với cách xử lý một cơn phẫn nộ.

Bước 4, gọi tên và ghi nhận cảm xúc đó

Khi đã có một từ cụ thể, hãy nói ra hoặc viết xuống thay vì chỉ giữ trong đầu. Một câu như “mình thấy bị phản bội” mang nhiều thông tin hơn rất nhiều so với câu chung chung “mình thấy tệ”. Nếu có thói quen viết nhật ký, mình chỉ cần ghi ngắn gọn ba phần, tình huống vừa xảy ra, cảm xúc cụ thể đã gọi tên được, và phản ứng của mình lúc đó, để sau này nhìn lại sẽ thấy được những khuôn mẫu cảm xúc hay lặp lại của bản thân.

Bước 5, chia sẻ hoặc chọn cách ứng phó phù hợp

Khi đã gọi đúng tên cảm xúc, mình cũng dễ chọn được hướng xử lý đúng hơn, và nếu cần chia sẻ với người khác, câu nói cũng sẽ rõ ràng hơn nhiều. Câu “anh thấy lo lắng vì công việc dồn lại” chắc chắn dễ được người nghe đón nhận hơn câu “anh thấy không ổn”. Với con cũng vậy, một câu như “mẹ đang thấy hơi mệt nên cần yên tĩnh vài phút” sẽ giúp con hiểu chuyện gì đang xảy ra, thay vì chỉ thấy mẹ im lặng rồi tự suy diễn theo cách của con.

Để dễ hình dung cả 5 bước này, Lanh tôi xin kể lại một tình huống có thật một người mẹ từng chia sẻ trong buổi trò chuyện cùng Lanh tôi. Hôm đó con trai chị giận dỗi, nằm vạ giữa siêu thị vì không được mua món đồ chơi yêu thích, còn chị thì đứng đó vừa xấu hổ vừa bối rối, chỉ biết quát con thật to.

Sau này nhìn lại, chị nhận ra lúc đó mình không chỉ “khó chịu” như chị vẫn nghĩ, mà thật ra là một hỗn hợp của xấu hổ trước người lạ, lo lắng vì sợ con khóc to hơn, và một chút bất lực vì không biết phải làm sao. Khi gọi tên được chính xác như vậy, lần sau gặp tình huống tương tự, chị chọn được cách phản ứng bình tĩnh hơn nhiều, vì chị biết mình đang sợ bị đánh giá, không phải đang giận con.

Ứng dụng thực tế của bánh xe cảm xúc trong đời sống

Phát triển trí tuệ cảm xúc cho bản thân

Người thường xuyên dùng bánh xe để gọi tên cảm giác của mình sẽ nhận biết cảm xúc nhanh hơn người khác rất nhiều, vì họ đã quen với việc quan sát bản thân mỗi ngày. Khi nhận biết sớm, mình cũng có nhiều thời gian hơn để chọn cách phản ứng phù hợp, thay vì để cảm xúc bùng lên rồi mới xử lý hậu quả.

Cải thiện giao tiếp trong các mối quan hệ gia đình

Phần lớn mâu thuẫn vợ chồng hay cha mẹ con cái không nằm ở sự việc, mà nằm ở cách diễn đạt cảm xúc không rõ ràng. Một câu mơ hồ như “em không thích cách anh làm” rất dễ bị hiểu thành một lời trách móc, trong khi câu “em thấy bị bỏ rơi khi anh không hỏi ý kiến em trước” lại cho người nghe biết chính xác điều gì cần sửa. Khi cha mẹ học cách gọi tên cảm xúc rõ ràng, con cũng học theo và dần biết diễn đạt thay vì im lặng hoặc nổi giận.

Hỗ trợ trong tham vấn và trị liệu tâm lý

Có rất nhiều người, cả người lớn và trẻ nhỏ, gặp khó khăn khi phải diễn đạt cảm xúc thành lời, dù trong lòng đang có rất nhiều điều muốn nói. Với những trường hợp này, việc chỉ cần đưa tay chỉ vào một ô trên bánh xe lại dễ hơn rất nhiều so với việc cố tìm từ để nói ra, đó cũng là lý do nhiều nhà tham vấn vẫn dùng công cụ này như một điểm khởi đầu cho buổi trò chuyện.

Quản lý căng thẳng trong công việc và cuộc sống

Khi căng thẳng kéo dài, nhiều người chỉ biết mình đang “mệt” hoặc “stress” mà không rõ nguyên nhân gốc. Dùng bánh xe để tách bạch ra, chẳng hạn phân biệt được đâu là lo lắng vì sợ không hoàn thành công việc, đâu là bực bội vì bị làm gián đoạn liên tục, sẽ giúp mình chọn đúng cách xử lý cho từng nguyên nhân, kết hợp thêm vài phút hít thở chậm hoặc ngồi yên tĩnh một mình để cảm xúc dịu lại trước khi quay lại công việc.

Giúp con nhận diện và gọi tên cảm xúc của chính mình

Đây là phần Lanh tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, vì đây chính là điều nhiều cha mẹ đang thiếu. Trẻ con thường không có đủ vốn từ để diễn tả những gì đang diễn ra trong lòng, nên các con dễ bùng nổ bằng hành động, như khóc to, ăn vạ hoặc cáu gắt, đơn giản vì con không biết gọi tên cảm xúc đó là gì. Khi con biết nói “con đang tức giận” thay vì chỉ biết hét lên, cơn giận đó thường cũng dịu lại nhanh hơn, vì việc gọi tên cảm xúc cũng là một cách giúp con bình tĩnh lại.

Lanh tôi nhớ một trường hợp khác cũng được một phụ huynh chia sẻ lại. Bé gái 6 tuổi bị bạn giật mất món đồ chơi đang chơi, bé khóc rất to, mẹ bé ngồi xuống ngang tầm mắt con và chỉ vào bánh xe cảm xúc phiên bản trẻ em, hỏi nhẹ: “Con đang thấy tức giận, hay con đang thấy buồn vì mất đồ chơi?” Bé suy nghĩ một lúc rồi trả lời “con buồn vì bạn không hỏi con trước”, và chỉ sau câu nói đó, bé đã bình tĩnh lại rất nhanh, không cần mẹ phải dỗ dành nhiều.

Một câu hỏi khác cũng rất hữu ích khi con không muốn đi học, đó là thay vì hỏi “tại sao con không chịu đi học”, cha mẹ có thể hỏi con đang sợ hãi điều gì, lo lắng về ai, hay chỉ đơn giản là đang chán nản, vì mỗi cảm xúc gốc đó sẽ dẫn tới một cách xử lý khác nhau hoàn toàn.

Ứng dụng trong giáo dục và lớp học

Nhiều giáo viên hiện nay bắt đầu buổi học bằng một vòng “check in cảm xúc” rất ngắn, mỗi con chỉ cần chỉ vào một ô trên bánh xe để nói mình đang cảm thấy thế nào trước khi vào bài học. Một số lớp còn có riêng một góc nhỏ gọi là góc cảm xúc, nơi con có thể đến ngồi yên vài phút khi cần, thay vì bị buộc phải ngồi im và học tiếp trong khi trong lòng đang rất rối.

Bánh xe cảm xúc cho trẻ em: hướng dẫn theo từng độ tuổi

Một điều quan trọng cha mẹ cần nhớ là không nên đưa nguyên bản bánh xe cảm xúc đầy đủ của Plutchik cho con dùng ngay từ nhỏ, vì quá nhiều tầng lớp và từ ngữ sẽ khiến con rối hơn là hiểu. Cách hợp lý là điều chỉnh dần theo độ tuổi, đơn giản nhất trước, rồi mở rộng thêm khi con lớn hơn.

Với trẻ từ 2 đến 4 tuổi

Mình chỉ nên dùng 4 cảm xúc cơ bản nhất là Vui, Buồn, Giận và Sợ, gắn với hình ảnh khuôn mặt hoặc thẻ tranh thay vì chữ viết, vì con chưa đọc được. Cách dễ áp dụng nhất là cha mẹ chủ động làm mẫu trước, ví dụ nói to ra cảm xúc của mình ngay trong những việc nhỏ hằng ngày, như “mẹ đang vui vì con tự xếp đồ chơi gọn gàng” hoặc “mẹ đang hơi mệt nên cần ngồi nghỉ một chút”. Khi con thấy người lớn gọi tên cảm xúc một cách bình thường, con cũng sẽ học theo tự nhiên, không cần ép.

Với trẻ từ 5 đến 7 tuổi

Con đã có thể nhận thêm 4 cảm xúc nữa, gồm Ngạc nhiên, Ghê tởm, Tin tưởng và Mong chờ, đủ thành 8 cảm xúc cơ bản. Đây cũng là độ tuổi con rất thích những phiên bản bánh xe vẽ tranh nhiều màu, có thể in ra và dán ở góc học tập hoặc trên cửa phòng.

Một hoạt động cha mẹ có thể duy trì mỗi tối trước khi con ngủ là hỏi nhẹ “hôm nay con ở ô nào trên bánh xe vậy?”, rồi để con tự chỉ vào và kể thêm một câu ngắn về lý do, không cần phân tích sâu, chỉ cần con quen với việc nhìn lại một ngày của mình qua góc nhìn cảm xúc.

Với trẻ từ 8 đến 12 tuổi

Con đã đủ khả năng hiểu khái niệm cảm xúc pha trộn, tức là có thể cùng lúc mang nhiều cảm xúc khác nhau về một việc. Một tình huống rất thường gặp là con vừa vui vì được điểm cao trong bài kiểm tra, vừa lo vì thấy người bạn ngồi cạnh bị điểm thấp và đang buồn.

Cha mẹ có thể khuyến khích con giữ một cuốn nhật ký cảm xúc nhỏ, không cần viết dài, chỉ cần ghi lại một tình huống trong ngày và những cảm xúc đi kèm, dần dần con sẽ quen với việc quan sát những cảm xúc lẫn lộn của chính mình mà không cảm thấy bối rối hay nghĩ rằng mình có vấn đề vì không chỉ có một cảm xúc duy nhất.

Những sai lầm cha mẹ thường gặp khi dùng bánh xe cảm xúc với con

Ép con chỉ được chọn đúng một cảm xúc duy nhất

Nhiều cha mẹ khi thấy con vừa khóc vừa cười, hay vừa giận vừa thương, thường hỏi dồn “vậy là con vui hay buồn, chọn một đi”. Thực tế, con người hoàn toàn có thể mang nhiều cảm xúc cùng lúc về một việc, ép con chọn đúng một cảm xúc duy nhất chẳng khác nào ép con nói khác đi những gì con đang thật sự cảm thấy. Cách tốt hơn là cho phép con nói “con vừa vui vừa lo” và công nhận cả hai cảm xúc đó đều có lý do của nó.

Phân loại cảm xúc thành “tốt” và “xấu”

Câu nói quen miệng như “con trai không được khóc” hay “giận dữ là xấu, không nên giận” vô tình dạy con rằng có những cảm xúc không được phép xuất hiện. Nhưng cảm xúc nào cũng có giá trị riêng, ngay cả giận dữ hay sợ hãi cũng đang gửi cho con một tín hiệu cần được lắng nghe. Khi con tin rằng một cảm xúc nào đó là xấu, con sẽ học cách che giấu nó đi, chứ không học được cách xử lý nó.

Dùng bánh xe để phán xét cảm xúc của con

Cách dùng sai thường gặp là hỏi kiểu “con đang giận à, sao lại giận, không nên giận như vậy”, vô tình khiến bánh xe cảm xúc từ một công cụ giúp con hiểu mình lại biến thành một bài kiểm tra xem cảm xúc của con đúng hay sai. Cách dùng đúng hơn là chỉ cần công nhận, ví dụ “mẹ thấy con đang giận, mẹ hiểu”, rồi mới cùng con tìm hiểu nguyên nhân và hướng xử lý.

Kỳ vọng con nhận diện đúng cảm xúc ngay từ lần đầu

Có cha mẹ thử một lần, thấy con chưa gọi đúng tên cảm xúc thì cho rằng công cụ này không hợp với con và bỏ luôn. Gọi tên cảm xúc chính xác là một kỹ năng cần thời gian luyện tập, giống như học đọc hay học đi xe đạp, không ai làm đúng ngay từ lần thử đầu tiên, và con cũng cần được cho thời gian để quen dần với việc này.

Câu hỏi thường gặp về bánh xe cảm xúc

Bánh xe cảm xúc có bao nhiêu loại cảm xúc?

Mô hình Plutchik có 8 cảm xúc cơ bản, chia thành 3 lớp cường độ nên có khoảng 24 cảm xúc được gọi tên cụ thể. Nếu tính thêm các cảm xúc pha trộn khi hai cảm xúc gốc cộng lại, tổng số trạng thái cảm xúc có thể lên tới hơn 30.

Bánh xe cảm xúc Plutchik khác gì bánh xe cảm giác của Willcox?

Bánh xe Plutchik dựa trên nền tảng nghiên cứu tiến hóa, có cấu trúc phức tạp hơn với 8 cảm xúc gốc và các cảm xúc pha trộn, thường dùng trong nghiên cứu và trị liệu chuyên sâu. Bánh xe của Willcox chỉ có 6 cảm xúc cốt lõi, cấu trúc đơn giản, dễ dùng hơn trong giao tiếp gia đình và viết nhật ký hằng ngày.

Trẻ mấy tuổi có thể bắt đầu dùng bánh xe cảm xúc?

Theo gợi ý của nhiều người làm trong lĩnh vực giáo dục mầm non, trẻ từ 2 đến 3 tuổi đã có thể bắt đầu với phiên bản rất đơn giản, chỉ 4 cảm xúc cơ bản kèm hình ảnh khuôn mặt. Từ khoảng 5 tuổi trở lên, con có thể dùng phiên bản đầy đủ hơn với 8 cảm xúc.

Có ứng dụng nào giúp theo dõi cảm xúc hằng ngày không?

Có một số ứng dụng miễn phí khá phổ biến như Mood Meter hoặc How We Feel, ban đầu được phát triển dựa trên nghiên cứu của Đại học Yale. Nếu không muốn dùng điện thoại, cha mẹ cũng có thể in một tấm bánh xe cảm xúc bằng tiếng Việt và dán ở góc học tập của con.

Dùng bánh xe cảm xúc thế nào mới đúng cách?

Không có công thức “đúng tuyệt đối” nào cả, miễn là mình dừng lại, quan sát và cố gắng gọi tên cảm xúc cụ thể thay vì chỉ nói chung là “tốt” hay “không tốt”, thì đó đã là đang dùng đúng hướng rồi.

Kết luận

Bánh xe cảm xúc không chỉ là một sơ đồ tâm lý học mà còn là tấm bản đồ giúp cha mẹ hiểu con hơn từng ngày. Nếu anh chị muốn đi sâu hơn vào hành trình đồng hành cảm xúc cùng con, chương trình tại Minh Trí Thành, nơi Lanh tôi trực tiếp chia sẻ, có thể là một gợi ý đáng thử.